Árni Magnússon

Árni Magnússon (1663-1730) var fæddur á Kvennabrekku í Dölum, sonur Magnúsar Jónssonar prests og Guðrúnar Ketilsdóttur. Hann útskrifaðist úr Skálholtsskóla 1683 og sigldi til Hafnar þar sem hann tók próf í guðfræði. Að því loknu sneri hann til Íslands og hóf að safna handritum. Hann varð prófessor við Hafnarháskóla í fornfræði og síðar í sögu og landafræði. Árni var einn höfuðfulltrúi þeirra vísindalegu framfara sem höfðu verið í gerjun allt frá endurreisninni. Hann var skynsemistrúarmaður, framfarasinnaður föðurlandsvinur, fjölmenntaður og gagnrýninn og skipulegur í hugsun.

Árni tengist galdramálum 17. aldar á nokkuð sérstakan hátt. Eitt af verkefnum hans og Páls Vídalíns fyrir dönsku stjórnina þegar Jarðabókin og Manntalið var gert var að kanna réttmæti dóma. Til er ítarleg skýrsla þeirra um málarekstur í galdramálum, einkum mál Ara Pálssonar sem brenndur var 1681, og er það niðurstaðan að um dómsmorð hafi verið að ræða, því í galdramálum hafi dómsmeðferð víða verið ábótavant. Að auki skrifaði Árni um galdramálin í Thisted í Danmörku og sýndi þar fram á hversu fáránleg rök ákærendanna voru.

Miðvikudagskvöld 20. október 1728 kom upp eldur í Kaupmannahöfn. Ráðaleysi var mikið við slökkvistarf í borginni og þótt Árni og aðstoðarmenn hans legðu allt kapp á að koma bókum og handritum í skjól brann vænn hluti safns hans ásamt bókasafni háskólans og bókasafni Worms Sjálandsbiskups.

Árni giftist ríkri ekkju, Mette Fischer, sem var miklu eldri en hann. Sagan segir að hann hafi kvænst til fjár til ávinnings fyrir handritastarfið. Árni lést 7. janúar 1730 saddur lífdaga og niðurbrotinn eftir brunann og hafði áður ánafnað Kaupmannahafnarháskóla handritasafni sínu. Þar á meðal voru nokkur galdrahandrit svo sem það sem hér er til hliðar.

Þekktar persónur úr þjóðsögum

© Strandagaldur
Öllum er leyfilegt að nýta og vitna í texta í Viskubrunninum að vild, svo framarlega sem heimilda er getið.